Een groeimarkt

Nieuwe kantoorconcepten en de veranderende kantorenvraag

Algemeen

De Nederlandse kantorenmarkt geeft sinds 2015 zichtbare tekenen van herstel. Bedrijven en instellingen nemen weer meer kantoorruimte op.

De totale voorraad aan kantoorruimte in Nederland bedraagt ongeveer 47 miljoen m² (Syntrus).

2.445.530 personen werken in een kantooromgeving. 29% van de werkzame beroepsbevolking werkt in een kantoor (Cushman & Wakefield).

Opname

Medio 2020 vond op de vrije markt ongeveer 490.000 m² kantoorruimte haar weg naar bedrijven en instellingen, 11% minder dan het vijfjarig gemiddelde.

De kantooropname in Amsterdam bedroeg 100.000 m², -17% vergeleken met het vijfjarig gemiddelde. De kantooropname in de overige G4 (Den Haag, Utrecht en Rotterdam) bedroeg 90.000 m², 33% minder dan het vijfjarig gemiddelde.

De opname buiten de G4 is met 299.000 m² wel in lijn met het vijfjarig gemiddelde.

De terugval wordt veroorzaakt door de Covid-19 uitbraak en een gebrek aan kwalitatief goed aanbod.

Aanbod

De vraag naar kwalitatieve kantoorruimte overstijgt het aanbod omdat het eisenpakket van een hedendaags kantoor sterk is veranderd ten opzichte van de bouwjaren van de leegstaande kantoren. De oplossing ligt bij renovatie en het gebiedsgewijs herontwikkelen van monofunctionele kantoorgebieden (NRP).

Het aanbod van kantoorruimte in Nederland bedraagt 4.213.000 m² in 2019. (Dynamis).

Investeringen

Met een beleggingsvolume van € 20,8 miljard was 2019 weer een recordjaar, ondanks het beperkte aanbod van beleggings- objecten in de grote steden. Vastgoedbeleggingen doen het goed. De afgelopen vijf jaar behaalde prime kantorenvastgoed ten opzichte van de andere grote beleggingscategorieën (aandelen, obligaties en goud) het hoogste rendement.

De kantorenmarkt rapporteerde een volume van € 5,9 miljard en liet een daling van 2% zien, veroorzaakt door gebrek aan aanbod. Beleggers zijn uitermate geïnteresseerd in (nieuw) kantorenvastgoed, wat resulteert in een bereidheid om steeds hogere prijzen te betalen. (CBRE)

Voorraad

Om per 1 januari 2023 te voldoen aan het minimale energielabel C moet naar schatting nog 30 miljoen m² kantoor worden verduurzaamd (Calcasa). Oplopende bouwkosten maken herontwikkelingen moeilijker haalbaar, maar kansen liggen in de verdichting van kantoorlocaties met andere functies zoals wonen.

Huurprijzen

De gemiddelde huurprijs steeg in 2019 verder tot € 215 per m² in nieuwbouw en € 145 per m² voor bestaande bouw.

Als we kijken naar eersteklas kantoren op toplocaties is Amsterdam de duurste stad, met € 450 per m², gevolgd door Utrecht (€ 280 per m²) en Rotterdam en Den Haag (beiden € 225 per m²) (NVM).